Cel 2:

Obniżymy poziom zanieczyszczeń powietrza, inwestując w nowoczesne technologie i modernizację istniejących jednostek wytwórczych, a także zwiększając wydajność produkcji.

Jednym z negatywnych skutków produkcji energii elektrycznej i ciepła jest emisja gazów cieplarnianych i zanieczyszczanie powietrza, a najważniejszym wyzwaniem w tym kontekście – jej redukcja. Od początku istnienia Grupy TAURON prowadzonych jest wiele inwestycji w tym zakresie, m.in. w odnawialne źródła energii i w niskoemisyjne technologie. Nowe rozwiązania pozwalają czerpać z dostępnych zasobów surowców nieodnawialnych (węgiel, ropa, gaz) przy ograniczonym negatywnym wpływie na środowisko.

W 2013 r. wprowadziliśmy wiele działań, proces osiągania założonego celu trwa 
C 
  • Zakłady spółki TAURON Wytwarzanie wyemitowały ponad 11 tys. ton CO2 mniej niż rok wcześniej;
  • Emisje związków NOx w Grupie TAURON w 2013 r. były o 11 proc. niższe niż w 2012 r;
  • Budowa bloku energetycznego w ZEC Bielsko-Biała, drugiej  jednostki w Polsce posiadającej akumulator ciepła.

Analizujemy ryzyko związane ze zmianami klimatycznymi.

Specyfika działalności Grupy TAURON – oparcie wytwarzania energii na wyczerpujących się zasobach i szeroki zakres oddziaływania na środowisko – powoduje, że wciąż musimy aktualizować listę zagrożeń. W 2013 r. dostrzeżone zostały następujące rodzaje ryzyka związane z działalnością przedsiębiorstwa, wynikające ze zmian klimatycznych:

  • Ryzyko związane z emisją CO2 i koniecznością umorzenia odpowiedniej ilości uprawnień do emisji. Jest ono bezpośrednio skorelowane z możliwością niewypełnienia obowiązku w wyniku ograniczonej dostępności pozwoleń do emisji na rynku. Dodatkowym czynnikiem są zmiany polityki wsparcia dla energii wytwarzanej w OZE i w kogeneracji. W wyniku umorzenia błędnej liczby świadectw pochodzenia bądź uiszczenia błędnej wartości opłaty zastępczej Grupa TAURON mogłaby ponieść dodatkowe koszty na skutek nałożonych kar. Dokładnie analizujemy i staramy się minimalizować ryzyko związane ze zmiennością cen uprawnień do emisji CO2;
  • Ryzyko czynników atmosferycznych i zmian klimatycznych. Zmienność temperatury powietrza ma znaczący wpływ na kształtowanie się zapotrzebowania na ciepło i energię elektryczną;
  • Ryzyko niestabilnego systemu prawnego i regulacji unijnych związanych z funkcjonowaniem sektora energetycznego, w tym z ochroną środowiska;
  • Ryzyko środowiskowe, w tym związane z warunkami atmosferycznymi. Niedostosowanie do uregulowań prawnych, możliwość wystąpienia szkody w środowisku czy poważnej awarii przemysłowej wiąże się ze stratami i koniecznością ponoszenia kosztów – kary, odszkodowań lub napraw;
  • Ryzyko związane z zagrożeniem realizacji zadań produkcyjnych, zagrożeniem bezpieczeństwa prowadzenia ruchu zakładu górniczego i bezpieczeństwa załogi w wyniku działania czynników naturalnych w ramach rozwoju robót górniczych, trudności związane z warunkami stropowo-spągowymi, które komplikują proces eksploatacji, jak również zagrożenia naturalne występujące w zakładach górniczych.

Zarówno przeobrażenia w środowisku naturalnym, jak i zmieniające się otoczenie regulacyjne stanowią dla nas ważny impuls do ciągłego poszukiwania i wdrażania nowych technologii oraz podnoszenia efektywności energetycznej procesów wytwarzania i dystrybucji energii i ciepła. Rozwój innowacyjności to także szansa na uzyskanie przewagi konkurencyjnej i odpowiedź na rosnące oczekiwania naszych klientów.

Angażujemy się w dyskusje legislacyjne.

Obszar zmian klimatycznych i związanych z nim konsekwencji regulacyjnych jest dla Grupy TAURON obszarem wielowymiarowego ryzyka.

Oczekiwanie interesariuszy: 

Opisanie, jak zmiany w środowisku regulacyjnym przekładają się na działalność przedsiębiorstwa, jakie niosą ze sobą zagrożenia dla firmy i jej interesariuszy.

Jednym z przedmiotów najgorętszych debat na forum Unii Europejskiej są obecnie regulacje w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. W Brukseli i w państwach członkowskich trwają dyskusje, jak pogodzić cele związane z rozwojem gospodarki niskoemisyjnej z efektywnością ekonomiczną. W krajach, w których – tak jak w Polsce – gospodarka opiera się w znacznej mierze na węglu, decyzje narzucające radykalne ograniczenie emisji mogą się wiązać ze wzrostem kosztów i zagrożeniem dla konkurencyjności gospodarki opartej w głównej mierze na przemyśle energochłonnym. Grupa TAURON aktywnie uczestniczy w debacie publicznej nad polityką klimatyczną i energetyczną UE, a także czynnie angażuje się w prace badawczo-rozwojowe na rzecz poszukiwania nowych, niskoemisyjnych technologii, które pozwolą na osiągnięcie celów redukcyjnych w sposób efektywny kosztowo. Spółki Grupy TAURON, w oparciu o ustawę z 28 kwietnia 2011 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, uczestniczą w Europejskim Systemie Handlu Emisjami (EU ETS). TAURON Wytwarzanie za rok 2013 umorzył 17 277 731 uprawnień do emisji, przy czym umorzone darmowe uprawnienia stanowiły 15,05 proc. tej liczby, pozostałe zaś zostały zakupione na rynku uprawnień. Zarządzanie portfelem uprawnień do emisji w spółce TAURON Ciepło odbywa się w ramach współpracy w zakresie zarządzania portfelem uprawnień do emisji CO2 z Zarządcą Grupy Instalacji TAURON Polska Energia. W ramach umowy TAURON Polska Energia  jest zobowiązany do opracowania strategii działania w zakresie emisji CO2. (dane dostępne w Raporcie Rocznym, str. 56-57)

TAURON Ekoenergia ma umowę pozyskania i sprzedaży jednostek redukcji emisji dla Farmy Wiatrowej Lipniki i Elektrowni Wodnej Bobrowice IV, ale ze względu na niską cenę uprawnień do tej pory nie doszło do ich sprzedaży.

Istotne znaczenie dla kierunków rozwoju obszaru wytwarzanie będzie miało także stworzenie krajowego systemu uwierzytelniania biomasy do weryfikacji jej jakości, co zaproponował Urząd Regulacji Energetyki. System ten miałby usprawnić procedury wydawania świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wyprodukowanej przy wykorzystaniu biomasy, a także wyeliminować istniejące na rynku nieprawidłowości. Stanowiłby swego rodzaju gwarancję jakości i pochodzenia surowca w całym łańcuchu dostaw. Rozwiązanie to, w świetle braku stosownych regulacji praw­nych, opierałoby się na zasadzie dobrowolnego uczestnictwa. Ta propozycja spotkała się z apro­batą wszystkich zainteresowanych stron. Prace nad krajowym systemem uwierzytelniania biomasy wciąż trwają.

Liczne kontrowersje wzbudziły też dyskutowane na różnych szczeblach propozycje zakazu palenia węglem w piecach w gospodarstwach domowych. Według opublikowanego w październiku 2013 r. raportu Europejskiej Agencji Środowiska Kraków zajmuje trzecie miejsce na liście miast Unii Europejskiej o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu. Dlatego władze miasta jako pierwsze w Polsce zdecydowały się na wprowadzenie takiego zakazu. To rozwiązanie jest rozważane także w innych jednostkach samorządowych w kraju. Trzeba jednak pamiętać, że dotknie to dużej liczby osób – w Polsce piece węglowe są zainstalowane w aż 1,2 mln domów. Dla spółek węglowych może to oznaczać utratę sporego rynku zbytu.

DĄŻYMY DO OGRANICZENIA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH I PYŁOWYCH

Oczekiwanie interesariuszy: 

Ukazanie w raporcie poziomów emisji, do jakich docelowo dąży Grupa TAURON, i porównanie ich z aktualnymi wynikami.

Bezpośrednie emisje gazów cieplarnianych1, 2KW CzatkowiceTAURON WytwarzanieTAURON CiepłoSUMA
Bezpośrednia całkowita wartość emisji gazów cieplarnianych (tony CO2) 9 739 17 838 653 3 823 525 21 671 917
Emisja biogennego dwutlenku węgla w tonach metrycznych ekwiwalentu CO(biomasa, biogaz etc.) 0 485 948 0 485 948
Zmiana całkowitej wartości emisji gazów cieplarnianych, wyrażonej w ekwiwalencie ton CO2, w porównaniu z rokiem bazowym (2012) 1 521 -11 358 725 007 715 170

[1] Emisja CO2 ze spalania biomasy nie wlicza się do sumy emisji ze spalania paliw, zgodnie z zasadami wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji oraz IPCC. Podejście to jest równoważne ze stosowaniem zerowego wskaźnika emisji dla biomasy.
[2] Emisja wyliczana według zatwierdzonych przez właściwe urzędy marszałkowskie planów monitorowania na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 601/2012 z 21 czerwca 2012 r. w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady.

Emisja NOx, SOx i innych istotnych związków emitowanych do powietrza (w tonach)KW Czatkowice TAURON Wytwarzanie TAURON CiepłoSUMA
NOx 7 25 810 2 808 28 625
SOx 12 31 013 5 075 36 101
Pył zawieszony  111 1 446 6702 2 127
Pył technologiczny 83 45 0 53

[1] Pył wapienny, całkowity (w tym zawieszony).
[2] Pył ze spalania paliw.
[3] Pył ze spalania miału węglowego.

Konieczność dostosowania technologii produkcji do zaostrzonych norm emisyjnych, które będą obowiązywały od 2016 r., spowodowała, że TAURON Ciepło rozpoczął projekt przebudowy kotła fluidalnego w ZW Tychy. W 2013 r. realizowany był drugi etap inwestycji, w ramach którego zmodernizowano instalację gospodarki olejowej, uzyskano pozwolenie na budowę bloku BC50 wraz z gospodarkami towarzyszącymi i rozpoczęto realizację projektu. Inwestycja umożliwi nie tylko spełnienie norm emisyjnych w 2016 r., ale też zwiększenie rocznych wolumenów sprzedaży energii elektrycznej i pozyskanie dodatkowych przychodów z zielonych certyfikatów. Umocni też pozycję ZW Tychy jako znaczącego producenta ciepła i energii elektrycznej w regionie oraz pozwoli na utrzymanie statusu głównego wytwórcy ciepła dla miasta Tychy.

Dotychczas zrealizowane zadania pozwoliły na uzyskanie następujących redukcji emisji:

  • emisja NOx – 3760 ton;
  • emisja SOx – 279 ton;
  • emisja pyłów zawieszonych – 1182 ton.

Wśród pozostałych inwestycji realizowanych lub zakończonych w 2013 r. warto wymienić także:

  • budowę bloku ciepłowniczego na terenie ZEC Bielsko-Biała. Inwestycja zastąpiła wyeksploatowane jednostki wytwórcze, jest wysokosprawną jednostką spełniającą wszelkie wymogi w zakresie ochrony środowiska dotyczące emisji NOx, SO2 i pyłów. Blok został przekazany do eksploatacji w czerwcu 2013 r., stając się podstawowym źródłem ciepła dla miasta Bielsko-Biała;
  • budowę nowego bloku energetycznego na terenie Elektrowni Jaworzno III. Nowy blok będzie się charakteryzował wysoką sprawnością, a także niskimi poziomami emisji NOx, SO2, CO2 i pyłów. W 2013 r. wybrano wykonawcę i rozpoczęto działania związane z przygotowaniem placu budowy i wyprowadzeniem mocy z nowej jednostki wytwórczej;,
  • budowę instalacji odazotowania spalin w sześciu blokach Elektrowni Jaworzno III i w czterech blokach Elektrowni Łaziska. Pozwoli to zmniejszyć emisję NOx w jednostkach do poziomu 200 mg/Nm3, który będzie obowiązywał od 2018 r. (wyjątek dla tej konkretnej jednostki przyznany w ramach derogacji; dla bloków nią nieobjętych wiążący jest rok 2016). Do końca 2013 r. zakończono prace w sześciu spośród 10 bloków.

Wiele inwestycji zmierzających do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery jest obecnie w toku, przez co na rezultat w postaci znaczących redukcji emisji trzeba będzie poczekać nawet kilka lat. Dlatego, obok wdrażania najlepszych dostępnych rozwiązań, ciągle poszukujemy nowych. W ramach projektu KIC InnoEnergy TAURON Wytwarzanie, we współpracy z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie (AGH), realizuje projekt budowy instalacji demonstracyjnej do monitorowania i redukcji emisji rtęci ze spalania węgla w kotłach pyłowych. Wkładem w projekt ze strony TAURON Wytwarzanie jest częściowe finansowanie budowy, uruchomienia i eksploatacji podczas badań instalacji demonstracyjnej. Konieczność usuwania rtęci z gazów spalinowych emitowanych do atmosfery wynika z wymogów formalnoprawnych. W październiku 2013 r. w Japonii 140 państw z całego świata, w tym Polska, uczestniczyło w konferencji w sprawie konwencji Minamata (konwencji rtęciowej) regulującej problem gospodarowania rtęcią. Konwencja czeka na ratyfikację przez co najmniej 50 państw-sygnatariuszy, wejdzie więc w życie najwcześniej za 3–5 lat. Choć Polska jeszcze jej nie podpisała, rozumiemy w Grupie TAURON przesłanie paktu. Stąd wraz z naukowcami z AGH szukamy najefektywniejszej ekonomicznie i technicznie metody aktywnej redukcji emisji rtęci podczas procesów produkcji energii elektrycznej i cieplnej w naszych elektrowniach węglowych. Do tego niezbędne jest uzyskanie wiarygodnych danych dotyczących rzeczywistej emisji rtęci i możliwości wykorzystania istniejących już metod oczyszczania z niej gazów spalinowych.

Tauron

Zakończenie budowy instalacji demonstracyjnej planowane jest na 2014 r., wtedy też nastąpi rozpoczęcie etapu badawczego. Spodziewanymi rezultatami projektu są:

  • określenie skali problemu emisji rtęci w jednostkach wytwórczych TAURON Wytwarzanie w świetle planowanego wprowadzenia konwencji rtęciowej;
  • opracowanie nowej technologii redukcji emisji rtęci;
  • wykonanie badań eksploatacyjnych instalacji demonstracyjnej w celu określenia optymalnych parametrów pracy oraz identyfikacji metod i możliwości obniżenia emisji rtęci przy spalaniu węgla;
  • określenie możliwość implementacji technologii w innych obiektach TAURON Wytwarzanie;
  • opracowanie koncepcji systemu monitorowania emisji rtęci w elektrowniach spalających węgiel kamienny w kotłach pyłowych.

Szczególnym obszarem, z którym wiążemy duże nadzieje, są badania nad technologiami wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, które prowadzimy w ramach wielostronnego projektu badawczego. Więcej o tym w rozdziale „Zarządzanie wpływem ekonomiczno-społecznym”.